Stichting Z-CERT, het expertisecentrum op het gebied van cybersecurity in de zorg, bouwt sinds het begin van de Coronacrisis aan het Zorg Detectie Netwerk (ZDN). Dat doet Z-CERT samen met de zorgsector, het Nationaal Cyber Security Center (NCSC) en private partijen. Via het ZDN wordt informatie gedeeld met de zorgsector over malware, phishing en cyberspionage. Vanaf half november sluiten nog meer organisaties aan bij dit netwerk.

Zes IT-securitypartijen, waaronder Pinewood, gaan dan zorgspecifieke dreigingsinformatie delen met hun klanten uit de zorgsector. De zes bekende securitypartijen hebben hiervoor een intentieverklaring getekend met Stichting Z-CERT. Eerder sloten 46 ziekenhuizen zich rechtstreeks aan bij het ZDN. Nu komen daar nog eens 27 zorgorganisaties bij die de aansluiting regelen via een van de genoemde IT-partijen.

Directeur Z-CERT Wim Hafkamp spreekt van een ‘Grote stap voor de digitale veiligheid van de zorgsector.’ “We zijn blij dat we samen met deze securitypartijen de zorgsector nog beter kunnen beschermen tegen digitale dreigingen. Zoals recent weer te zien was in Amerika waarbij ziekenhuizen actief werden aangevallen met ransomware, is cyber security geen overbodige luxe. Via o.a. Pinewood kunnen we nog meer zorgorganisaties aansluiten op het ZDN. Ons doel is om voor het einde van 2020, 80 procent van de ziekenhuizen aan te sluiten op het Zorg Detectie Netwerk.”

Het ZDN vormt een als het ware een detectieschild om de zorginstellingen heen. Wanneer een van de aangesloten organisaties kwaadaardige activiteiten ontdekt, deelt die organisatie dit met het Zorg Detectie Netwerk. In cybersecuritytermen noemen we dit ‘IOC’s’ (Indicator of Compromise). Deze IOC wordt direct herkend door de andere aangesloten zorginstellingen. Die kunnen dan de ‘ziekteverwekker’ ‘opruimen’ voordat het hun essentiële netwerken raakt.

Onlangs zijn IOC’s opgenomen die geassocieerd zijn met statelijke actoren die proberen in te breken bij Amerikaanse onderzoeksgroepen die COVID-19 gerelateerd onderzoek uitvoeren. Door deze IOC’s ook hier te delen, wil Z-CERT voorkomen dat eventuele Nederlandse onderzoeken ook slachtoffer worden van spionage door statelijke actoren.
Hafkamp: “Het ZDN is relevanter dan ooit. Een dreiging richting de een is een waarschuwing voor de ander. Alleen samen maken we de zorg digitaal veiliger

Geen datalekken door onbevoegd toegang tot patiëntengegevens

Elektronische patiëntendossiers zijn een belangrijk onderdeel geworden van de medische workflows om snel informatie te kunnen delen tussen de diverse medische hulpverleners. Hierbij is het in de praktijk ondoenlijk en zelfs soms onwenselijk (acute zorg) om voor ieder dossier exact aan te geven wie hier toegang tot mag hebben. Daar komt nog eens bij dat zorginstanties verplicht zijn onbevoegd toegang tot patiëntengegevens actief op te sporen. Maar hoe controleer je dan dat de informatie alleen beschikbaar is voor die zorgverleners die hier toegang tot moeten hebben?

Pinewood heeft een EPD-sensor ontwikkelt vanuit de DBC-systematiek, Diagnose-behandelcombinatie (DBC). Deze sensor is in staat ongeoorloofde inzage van patiëntendossiers te detecteren. Hiertoe wordt de logging verzameld uit het EPD-systeem en worden er continu, per inzage een aantal controles uitgevoerd. In aanvulling op deze controle stelt Pinewood een baseline op om afwijkingen op te merken. Hierdoor is men in staat alle raadplegingen actief te controleren op legitiem gebruik. Afwijkingen die gedetecteerd worden, worden handmatig gecontroleerd en zo nodig doorgestuurd naar de Privacy Officer.

Controle EPD-sensor o.a. op basis van de volgende criteria:
● Is er een actieve behandelrelatie met de patiënt?
● Is er een afspraak met de specialist ingepland?
● Komt het specialisme overeen met de diagnose van de patiënt?
● Wordt er alleen een dossier ingezien of wordt er actief in gewerkt?
● Is er sprake van een opname in het ziekenhuis?
● etc.

De EPD-sensor is zeer flexibel en kan, los van het EPD, extra externe databronnen raadplegen om tot een beter beeld en uiteindelijk oordeel te komen.

Heeft u interesse of wilt u meer informatie ontvangen over deze sensor dan kunt u contact met ons opnemen via info@pinewood.nl of telefonisch via tel.nr. 015-2513636.

Richard Strooper, CTO

Cybersecurity is niet standaard belegd bij IT, maar wordt het liefst organisatiebreed opgepakt, vertelt Richard Strooper, CTO bij Pinewood. ‘De bedrijfsrisico’s worden door deze bedrijfsbrede aanpak inzichtelijk en vormen de basis van passende maatregelen, verdeeld over vier kerngebieden, namelijk: predictie, preventie, detectie en respons. Overigens kunnen dit zowel IT- als niet IT-gerelateerde maatregelen zijn.’‘Het grootste probleem met security is dat executives te veel focussen op ransomware omdat dat in het nieuws komt’, vertelt Richard Strooper, CTO bij Pinewood. ‘Natuurlijk, ransomware is heel vervelend, maar het is een hele aanvalsketen die voorafgaat aan de gijzeling. Het begint met een verkenning, dan een aanval op het netwerk. Als ze binnen zijn, vindt exfiltratie plaats en stelen ze de data. Pas dan vindt de afpersing plaats.’Ransomware komt niet voort uit het klikken op een linkje.

‘Als je je alleen focust op de besmetting, dan ben je eigenlijk al te laat. Belangrijk is om de focus te leggen op de risico’s binnen de infrastructuur en het netwerk. Voor criminelen zijn deze risico’s een ingang om binnen te dringen. Alleen klikken op een linkje is dan ook niet de oorzaak. Het niet doorvoeren van updates, het ontbreken van een wachtwoordbeleid zoals een multifactor authenticatiebeleid zijn bijvoorbeeld factoren die Ransomware uitlokken.’Organisaties die hun cybersecurity op orde hebben, investeren volgens Strooper in vier gebieden, namelijk: predictie (inventariseren van risico’s), preventie (technische oplossingen), detectie (monitoren van de maatregelen en de risico’s) en respons (acties die de uitkomst zijn van de monitoring).De eerste stap, de predictie, is vergelijkbaar met wat criminelen doen, vertelt Strooper: ‘Criminelen inventariseren als eerste de kwetsbaarheden door middel van scans. Het is dus noodzaak dat je als organisatie dezelfde soort scans doet en op de hoogte bent van de kwetsbaarheden of de risico’s.’

Een paar voorbeelden van kwetsbaarheden
Strooper: ‘Recente voorbeelden zijn Citrix-, Exchange- en FortinetSSL-kwetsbaarheden. Als je dit soort kwetsbaarheden niet patcht, dan is de kans vrij groot dat de criminelen al binnen zijn. Dit type aanvallen kan je eenvoudig stoppen door simpelweg de software te updaten. Maar ondanks dat deze belangrijke maatregelen simpel lijken, vinden organisaties het lastig om hun systemen up-to-date te houden. ‘Ze hebben een wildgroei aan apparaten en oplossingen, en geen duidelijk overzicht van de assets.’Een andere reden waarom patches en updates niet altijd worden doorgevoerd, is dat de organisatie het belang er niet van inziet of de operatie een hoger belang toeschrijft. ‘Als je voor een update een operationeel proces moet stilleggen, dan wordt er vaak voor gekozen om de updates uit te stellen of helemaal niet door te voeren. Deze stap kan dus heel eenvoudig zijn, maar de urgentie moet wel duidelijk zijn.’

Gebruikers en gedrag volgen
Stel dat je je updates niet hebt gedraaid en de hackers zijn via die weg binnengekomen, wat is het volgende dat je kunt doen? Strooper: ‘Na het implementeren van technische oplossingen zoals firewalls en antivirus die onderdeel zijn van de stap die wij preventie noemen, komt het ‘detecteren’.’‘Detectie draait om het continu bekijken wat er in je omgeving gebeurt, wat in je apparaten gebeurt, wie heeft ingelogd, welk gedrag wordt vertoond. Met detectie monitor je naast gedrag en de logging ook de nieuwe evoluerende dreigingen en de preventieve maatregelen. Het is hierbij van groot belang dat de urgentie van een melding van vreemd gedrag serieus wordt genomen.’Strooper noemt het voorbeeld van de Universiteit van Maastricht, waar het antivirusprogramma wel de melding had gegeven van verdacht gedrag, maar de operatie dit niet had gezien. ‘Daarom moet je logging continu monitoren en de risico’s helder in beeld hebben.’ Het is volgens Strooper overigens vaak geen onwil. ‘Ze missen de kennis en mensen om hun omgeving te monitoren en te acteren op vreemd gedrag dat gemeld wordt.’

Het uitbesteden van detectie
Kan detectie dan gemanaged worden door een externe organisatie? Strooper lacht: ‘Zeker. Organisaties die niet de resources, budgetten of de tijd hebben om zelf een FTE op security te zetten, komen bij ons. In deze tijd, waar al veel uitbesteed wordt (denk aan cloud oplossingen en de opkomst van managed services), is het volkomen logisch om ook je detectie uit te besteden.’Als ondanks de maatregelen toch een besmetting of diefstal heeft plaatsgevonden, dan moeten responsmaatregelen in werking treden. ‘Als het te laat is, moet een crisisplan klaarliggen om de schade te beperken. Deze stap draait niet alleen om techniek, maar om de hele organisatie. Bijvoorbeeld: wie moet je informeren, wie is de woordvoerder en gaan we betalen of niet in het geval van ransomware en offline backups?’Security is geen operationeel proces

Gelukkig, vertelt Strooper, realiseren steeds meer organisaties zich dat ze een crisismanagementplan nodig hebben. Kortom: security is geen operationeel proces, maar gebaseerd op bedrijfsrisico’s. Zonder deze risico’s in kaart te brengen, concentreer je je als IT-afdeling wellicht niet op de juiste maatregelen en krijgen criminelen nog steeds ruimte om binnen te dringen.